levante

Gene Bizans
izafet.Com - Gene Bizans

Murat Belge

15/01/2008 (43 kişi okudu)

Cumhuriyet döneminde Bizans'tan kalan tarihi eserlerin başlarına geleni anlatmaya başlayınca, sağdan soldan sataşmalar başladı. Şimdi de Melih Aşık bu gibi eserlerin Osmanlı'da nasıl harap edildiğini ve Cumhuriyet'in nasıl müzeler kurduğunu anlatmış.
Osmanlı zamanındaki içler acısı tahribatın yığınla örneğini uzun uzun konuşabiliriz. Değerbilir bir Osmanlı bakışı olsa niye Bergama'yı Berlin'de, Halikarnas'ı Londra'da bulalım.
Ancak, Osmanlı'nın bu körlüğü, modernleşme milliyetçilerinin kasıtlı tahribatından farklıdır. Osmanlı, fethettiği yerin kilisesini kendine cami yapar (bu kısmen 'fatih' tavrıdır, ama kısmen de 'ehl-i kitap sayısının' sonucudur), sonra da oraya gözü gibi bakar. Vefa Kilise-camiinin şerefesine tavus kabartmasını (içeri bakacak şekilde) koymuştur; çünkü inancına rağmen, o sanat eserini kırmaya kıyamamıştır. Kubbedeki freskoları ise Cumhuriyet'te badanayla kapadık.
Aşık, Atatürk'ün Ayasofya'yı müzeye dönüştürdüğünü söylemiş. Kendini 'Atatürkçü' ilan edenlerin pek çoğundan nitelikli ve medeni bir kişi olduğu kimsenin meçhulü değil. Ayasofya'nın müze yapılması kararının ne kadar isabetli bir karar olduğunu her zaman yazmış ve söylemişimdir. Atatürk'ü ben ayrıca İzmir'de yerlerde sürünen bayrağı kaldırmasıyla, ama özellikle de, Çanakkale'de, Anzaklar için söylediği sözlerle hatırlarım. Bunlar da bugünün 'Atatürkçü'lerinin çok ilerisinde şeyler.
Ne var ki, Cumhuriyet'te olan her şey onun 'emriyle' olmadı ve 'Ben milliyetçiyim' diyen herkes de ayrıca 'Atatürkçü' değil- birçok yazımda söylediğim gibi bugünün Türk milliyetçiliği (bu, 'Atatürkçü' olduğunu söyleyenlerin birçoğunu da kapsıyor) daha çok İttihat-Terakki etkisi altındadır.
Örneğin Rıza Nur da (Atatürkçü' değildir, ama BMM hükümetinde Maarif Vekili'dir ve Yunan-Roma ören yerlerini özellikle yıktırdığını kendisi anlatır. Şu da anılarından bir bölüm: Karadeniz'de, Topal Osman'la konuşmasını kendi anlatıyor: 'Ağa, Pontus'u iyi temizle!' dedim. 'Temizliyorum' dedi 'Rum köylerinde taş üstünde taş bırakma!' dedim. 'Öyle yapıyorum ama kiliseleri ve iyi binaları lazım olur diye saklıyorum' dedi. 'Onları da yık, hatta taşlarını uzaklara yolla, dağıt. Ne olur, ne olmaz, bir daha burada kilise vardı diyemesinler!' dedim. 'Sahi öyle yapayım. Bu kadarını akıl edemedim' dedi.
Bu bir bakan-aynı zamanda milliyetçi. 'Kimse burada kilise vardı diyemesin...'
Tiyatro vardı, gymnasium vardı, tapınak vardı, diyemesin; 'Grek' vardı, 'Romalı' vardı, diyemesin. Bu da, bu ülkenin köklü bir milliyetçi tutumudur.
Pek çok Ermeni eserini yok etmek de Atatürk'ün, Hasan Ali'nin, o tip Atatürkçülerin değil, ama bu tip milliyetçilerin Cumhuriyet tarihi boyunca yaptığı bir şeydir. Bu vandalizm furyasına, evet, Oğuzhan Asiltürk de 'sur yıkma' projesiyle katılmıştır. Katıldığı zaman gene ben söylenmesi gerekenleri söylemişimdir.
Burada bu konuya girecek yer kalmadı, ama 'Atatürk ve tarih' üstüne konuşacaksak, Güneş-Dil Teorisi ve Türk-Tarih Tezi üstüne de konuşmak gerekiyor. Onlar da 'tarihe saygı' bağlamında ele alınacak konular. Başka yazıya...
Aşık, 'Bizans tarihini biliyor ama yakın tarihi unutmuş anlaşılan' diye bir laf sıkıştırmış. Tipik! Biz bu topluma yabancı, sosyalist veya liberal adamlarız ya, böyle bir imada bulunup 'puan kazanacak'.
Asıl alanım tarih değil; ama merak etmesin, bu ülkenin yakın tarihini bayağı iyi bilirim (Rıza Nur alıntısının yerini her zaman olmasa da bazen çıkarabildiğim gibi). Hele bilgileri Melih Aşık düzeyinde birilerini ister Bizans tarihinden, isterse yakın tarihten birkaç kere okuturum. Ama değer, ama değmez...

Radikal-çevrimiçi / Yorum / Gene Bizans