PatRoN

HASTANELERDE KAYNAK İSRAFI: NASIL ÖNÜNE GEÇMELİ?



--------------------------------------------------------------------------------
Doç.Dr.Haydar SUR

Hastaneler bütün dünyada her sağlık sisteminde köşetaşıdır. Hastane hizmetleri denince karmaşık tedavi hizmetleri ve ciddi yaralanmalar ile kritik hastalıklarda acil hizmetler akla gelmelidir. Ayrıca hastaneler mesleki olarak bilgi ve becerilerin geliştirildiği ve aktarıldığı yerlerdir. Hastaneler ülkenin sağlık kaynaklarının önemli bir kısmının tüketildiği kurumlar olmaktadır. Sağlık Bakanlığı hastanelerin 3 önemli rolü olduğunu belirlemiştir. Bunlar; tedavi hizmetleri eğitim hizmetleri ve araştırma hizmetleridir. İşlevleri açısından önemi tartışma götürmeyen hastanelerin tükettiği kaynaklar açısından da öneminin büyük olduğu unutulmamalıdır. Sözgelişi ülkemizde Sağlık Bakanlığı’na ayrılan payın her yıl yaklaşık % 45’i tedavi edici hizmetlere harcanmaktadır.

Ülkemizde hastanelerle ilgili baştan beri büyük sorunlar yaşanmaktadır. Bu sorunların çözümü ise tek tek hastaneler bazında değil ülkedeki sağlık sistemi bazında ele alındığı zaman mümkün görünmektedir. Ancak mikro düzeyde de olsa profesyonel yönetim anlayışının gerekleri yerine getirildiği takdirde birçok sorun yerinde çözümlenebilir. Yerinde çözüm üretilebilecek sorunların başında kaynak israfının önüne geçilmesi gelmektedir.

Türk Tabipler Birliği tarafından da oluşturulan bir çalışma grubu hastanelerimizde var olan sorunları şu başlıklarda topladı:

1. Sevk zinciri sorunları
2. Yönetim sorunları
3. Örgütlenme sorunları
4. Personel sorunları
5. Hizmet sunum sorunları
6. Bilgi sistemi sorunları
7. Performans değerlendirme sorunları
8. Finansman sorunları
9. Donanım sorunları

Bu başlıkların hepsinin de kaynak israfı ile yakından ilgili olduğunu görüyoruz.

Dünya Sağlık Örgütü’nün 1994 yılında yayımlanan raporuna göre hastane hizmetlerinin ölçülmesinde determinantlar olarak

- Klinik hizmetlerin kalitesi (Klinik hizmetelerde başarı oranı kliniğe destek hizmetlerindeki başarı düzeyi vb.)

- Yönetsel işlevlerdeki başarı (Personel iyi eğitilmiş mi eğitimine uygun yerde mi çalıştırılıyor ve iyi denetlenebiliyor mu? Hastane öngördüğü bütçesi içinde kalabiliyor mu? vb.)
kavramları kullanılmalıdır.

Bahsedilen determinantların değerlendirilmesinde sağlık hizmetlerinin her kademesinde olduğu gibi 4 ölçü esas alınmalıdır. Bunlar:
1. etkililik
2. verimlilik
3. hakkaniyet
4. insancıllık ‘tır.