KusuRsuZ HatA

Avra Sidiropoulou, a talented and famed Greek writer & stage director. She has a worthwhile background that impresses me all the time. I had a chance to have a deeper look at her studies. Directing is a very tough job, that someone should manage all the stuff and take responsibility of all the play. Since, directors 'act from back stage' we sometimes have a need to ask some questions to understand their feelings and studies more deeply. At this point, I addressed some questions to her, and I want to share this study with you.
izafet.Com - An Interview with a Famed Stage Director Avra Sidiropoulou
Mrs Sidiropoulou, first of all I want to ask you, how a play is formed in your mind before rehearsals start, and what kind of criterias become important when you select a play to stage?
In order to work on a play, I need to have a specific personal connection to the material; it won’t work for me otherwise. There is always an aspect of it that appeals to me in a visceral way and that aspect I try to explore with my collaborators. For me, the universality of a play is very important –it’s got to be able to speak through time and across cultures.






Is there space for fun and adventure in theatre today or is it still keep its classical mission in terms of theatrical aspect?

All theatre is play. Every play is a call to adventure, a joined game for artists and spectators. I personally treat my work with a desire to create the circumstances for all of us to have fun; rehearsals should be like a party, extreme, rewarding and catharctic.



Do you have any commercial concern when you start to prepare a play? How does this affect the development stage of the play ?

The idea of making a profit out of a production doesn’t really every cross my mind. Sometimes, I wish it did! However, I always have to have a budget in mind before I embark on producing. Staying within the budget is the hard part.



How can we get government to believe in theatre and are therefore worth supporting?

Access is the key word here. It’s important for the state officials to be able to go to the theatre, watch as much as possible. Through that, eventually there is going to be some awareness, a growing interest in the arts. Seeing is believing; Once a trend is set, support will follow. It’s all a matter of getting the “right” people into the theatres and get them acquainted with the form, in order for them to shed off their caution.



What are the best ways of putting theatre at the heart of the community? Should directors aim this or let theatre just has a special audiences?

This is a tough question. I never enjoyed trusted the idea of a special audience. All audiences can become “special”, if only we trust their instincts and learn not to underestimate them. I’m a big supporter of training an audience to appreciate the lovely things about theatre, the hidden sides, “teach” them how to feel the “unseen”, listen out for the “unsaid”.



What are the characteristics of being a successful stage director ?

You can only be successful if your mind refuses to settle and your vision is struggling for expression that will not be compromised. Reaching out to people; evoking memories; creating images; making a spectator come to terms with, ultimately, what it means to be human.



We know that you gave lectures at Boğazici University several times. How was this idea formed? And what are the reasons to choose Boğazici University?

I find teaching in Turkey a very rewarding experience and Istanbul itself means so much to me. It is the place where I find peace in times of turmoil. Bogazici is also a very special place. I have good friends there and I’ve always thought the academic environment superb. Some people who knew of my directing work actually invited me to give a theatre class at Bogazici. That was back in 2001. Ever since then, as a result of the exciting things that materialized through that class, I have been a regular visiting scholar. The fact that my sister, Chryssi Sidiropoulou, is also a professor at Bogazici (Philosophy Department), makes it even more of a home for me.



What were your expectations before you came to Turkey? Did the University give you possibility to perform the thinks that you intended to do in terms of theatre?

I really went to Turkey completely “open”, ready to explore the culture as much as possible and be exposed to new ways of being creative. I love teaching at Bogazici and have many ideas relating to other courses I’d like to offer during summer school. Everytime I go back to Istanbul, it feels like a kind of homecoming. I must say , though, that our class (The Play and the Stage) could really benefit from a more generous attitude towards granting us a suitable space to work in! Most of the times we try to make do with regular classrooms, the actual theatre space always being given reserved for other activities. This is something that often impedes the quality of our work, discouraging, as it does, actual stage practice.



"Clytemnestra's Tears " written and directed by you, a tri-lingual version of the production was presented in Istanbul. The aim was to develop and strengthen Turkish-Greek Civic Dialogue within the framework of the Micro-Project Programme funded by the European Union. In this context, do you think the project has reached its aim?

Yes, I think it actually has. We’re all very proud of that work and so happy we actually went through with our original idea, instead of getting cold feet at the complexity of the project and the numerous difficulties involved. We all learned to listen more. And to be more tolerant of difference. This in itself a major achievement.




The project was important in terms of creating visceral and highly visual spectacle that transcends linguistic barriers. What kind of difficulties did you confront with when you were studying on staging the play in three different cultures? How was the development stage of the play formed?

The production brought together the three participating languages and cutlures through a synthesis of the three different manifestations of the character of Clytemnestra, presenting the three women (who are on stage simultaneously) in all their particularities, loss, daily concerns and ultimately, tragedy. As Clytemnestra’s character expresses existential anxiety and human relationships in their extreme form, the play touched upon sensitive issues that were manifested differently from one culture to the other. As a writer and director of the piece I had to confront these differences, engage and incorporate them into my work, using their underlying vitality in the composition of both text and performance.


Do you think that the production could touch audience, especially women whose story it tells?

The project tried to illuminate the role of women in the East and West, both in the past and in the present time and to investigate how these roles, distinctly cultural in their majority, have been generated, moulded and modified through the ages. Our aim was to help the spectators realise the commonness of fate that unites women in contemporary Turkish and Greek society. Through stage manifestations of the distinctly cultural ways of confronting loss, betrayal and personal tragedy that surface recurrently in the project, we wanted to unearth the concept of “cultural otherness” and to relate how this “otherness” can become a unifying force for women, in fact for people.



Persona Theater Company was founded by you. The members of the theatre present many plays abroad. How did you determine to found a theater company?

It all started in New York back in 1999. Some of us graduates of Columbia University’s School of the Arts felt the need to found a company that would keep us together when we’d throw ourselves in that wild world outside. Persona is a very flexible context for artists from all over the place to exchange ideas –share images –create possibilities –construct opportunities for making strong, visceral, meaningful art.



You are living in Athens and States alternately. Also you have been in many countries. So, can you compare Turkish Theatre with other theatres in other countries? How do you evaluate its development in terms of theatrical aspect?

I feel I haven’t seen enough of Turkish theatre to be able to answer this. The language barrier (I’ve been notorious in my absolute hopelessness to learn the language in all these years!) makes it hard for me to appreciate Turkish plays fully. However, from what I know of Turkish theatre, there are some wonderful artists, very imaginative and sensitive directors and actors working in the medium. Mahir Gunsiray of Tiyatro Oyunevi with which Persona is preparing the Labirent project, for example; not to mention my talented Turkish Clytemnestra, Derya Durmaz.



Performance art (live art) has gaining a great importance in all over the world. How can you relate theatre with performance art ?

There used to be so many prohibitions back in the times of conventional ‘literary’ theatre; different roles were ascribed to different people exclusively. Things were constantly defined in ways that left little room for the cross-fertilization of art mediums. Ideas were to be labeled and disciplines kept separate. Not any more! Performance art emancipated the artist’s process from rigid classification.

I love the blending of art forms into theatre, using the fine arts or technology as a structure and have them work together with or against the written word. It’s a whole world that performance art opens. The possibilities are endless and I personally constantly struggle to be capture some of them...


Athens, November 2007
Zeynep Kehaya
zeynep@tiyatrodunyasi.com

KusuRsuZ HatA

Öncelikle Avra Hanımla yaptığım söyleşinin Türkçesini geciktirmiş olmaktan dolayı üzgün olduğumu belirtmek isterim. Bu keyifli söyleşiye geçmeden önce kendisini biraz tanıtmak istiyorum.


Avra Sidiropoulou, çok yetenekli, bir o kadar da alanında ünlü bir tiyatro yönetmeni ve yazar da aynı zamanda; işini oldukça iyi ve ruh katarak yapanlardan. Avra Sidiropoulou Selanik’te doğdu. Aristoteles Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümünden birincilikle mezun olduktan sonra King’s College London’da ‘text and performance’ adlı programdan yüksek lisans ve ardından Cambridge Üniversitesi’nde ‘american theatre’ konusunda m. phil derecesini aldı. Daha sonra New York’a giden ünlü yönetmen Columbia Üniversitesi’nde ‘tiyatro direktörlüğü’ eğitiminin mfa derecesini cum laude (üstün başarı) ile aldı.


Clytemnestra’nın gözyaşları, sexodus, seasonal ve 99% oyunlarını yazmıştır.

New York off off broadway’de sahnelediği eserler :
- 1998 yılında New York Thirteenth Street Repertory’da kendi yazdığı Sexodus’u sahneye koydu.
- 1998 yılında Schapiro Theater’da g.w goethe’nin faust – 1. bölümünü sahneledi. Aynı tiyatroda macbeth-bir parça ve T.Williams’dan Kızgın Damdaki Kedi’yi sahneye koydu.
- 1999 yılında Horace Mann Theater’da Avusturya Kültür Merkezi’nin maddi katkılarıyla E.V.Horvarth’ın Viyana Ormanları Hikayeleri’ni sahneledi.
- M. Lee’nin yazdığı Pigoletto oyununu Present Company Theatorium’da sahneye koydu.


Yönetmen, Atina’da Theatro Ton Allagon Tiyatro Okulu’nda dersler vermiştir. 2001 yılından bu yana sürekli olarak Boğaziçi Üniversitesi’nde ziyaretçi öğretim görevlisi olarak tiyatro dersleri vermektedir.


Bayan Sidiropoulou, öncelikle şunu sormak istiyorum, provalar başlamadan önce oyun aklınızda nasıl şekilleniyor ve oyunu sahneleyeceğiniz zaman ne tür kriterler ön plana çıkıyor?
Bir oyun üzerinde çalışmak için, malzemeye özel kişisel bağlantım olması gerekiyor; diğer türlü benim için işe yaramıyor. Her zaman beni içgüdüsel olarak çeken bir yönü oluyor ve beraber çalıştığım insanlarla bu yönü keşfetmeye çalışıyorum. Benim için bir oyunun evrenselliği çok önemli, zaman süresince ve kültürler arası düşünceleri iletebilmeli.



Günümüzde tiyatroda eğlence ve maceraya yer var mı yoksa tiyatral yönden hala klasik amacını mı taşıyor?
Tiyatro bütünüyle bir oyun. Her tiyatro oyunu maceraya bir çağrı, sanatçıların ve izleyicilerin buluştuğu bir ‘oyun’. Ben şahsen işimi hepimizin eğlenebileceği durumları yaratma arzusuyla ele alıyorum; provalar bir parti gibi olmalı, uçlarda, tatmin edici ve katarsise varan.



Bir oyunu hazırlamaya başlarken herhangi bir ticari kaygınız oluyor mu? Bu bir oyunun gelişim safhasını nasıl etkiler?
Bir eserden kar elde etme fikri gerçekten hiç aklımdan geçmiyor. Bazen keşke geçse diyorum! Bununla birlikte, çalışmaya başlamadan önce aklımda mutlaka bir bütçe olması gerekiyor. Zor olan bu bütçe dahilinde kalmak.



Devlet yönetimindeki kişileri, tiyatroya güvenmeye ve desteklemeye değer olduğuna nasıl ikna edebiliriz?
Burdaki anahtar kelime erişim. Devlet görevlilerinin tiyatroya gidebilmesi, mümkün olduğunca çok izlemeleri önemli. Bu sayede, sonunda bir farkındalık olacak, sanata karşı artan bir ilgi. Görmek inanmaktır; bir eğilim yerleştiği zaman, destek ardından gelecektir. Bütün mesele “doğru” insanları tiyatroya getirmek ve dikkatlerini yöneltmek için formu tanımalarını sağlamak.



Tiyatroyu toplumun kalbine yerleştirmenin en iyi yolları nelerdir? Yönetmenler bunu mu amaçlamalı yoksa tiyatroyu sadece özel izleyicisiyle mi bırakmalı?
Bu zor bir soru. Ben hiçbir zaman özel izleyici fikrine inanmadım. Eğer sadece içgüdülerine güvenir ve küçümsemezsek, her izleyici “özel” olabilir. Ben izleyicilerin tiyatro hakkındaki güzel şeylerin farkına varması konusunda eğitiminin büyük bir destekçisiyim. Gizli yönler onlara, “görünmeyen”i nasıl hissedeceklerini, “söylenmeyen” i nasıl dinleyeclerini “öğretir”.



Başarılı bir tiyatro yönetmeni olmanın nitelikleri nelerdir?
Ancak eğer aklınız yatışmayı reddediyorsa ve hayalgücünüz taviz vermeyecek ifade için mücadele ediyorsa başarılı olabilirsiniz. İnsanlara ulaşmak; hatıraları anımsatmak; imgeler yaratmak; sonuçta bir izleyiciye insan olmanın ne anlama geldiğini anlatmak.



Daha önce birçok defa Boğaziçi Üniversitesi'nde ders verdiğinizi biliyoruz. Bu fikir nasıl oluştu? Boğaziçi Üniversitesi’ni seçmenizin nedenleri nelerdir?
Türkiyede ders vermeyi oldukça tatmin edici buluyorum ve İstanbul benim için çok şey ifade ediyor. Burası karışıklık zamanlarda huzur bulduğum bir yer. Boğaziçi de oldukça önemli bir yer. Orada iyi arkadaşlarım var ve her zaman akademik çevrenin mükemmel olduğunu düşünmüşümdür. Aslında yönetmenlik işimi bilen bazı kişiler, Boğaziçi’nde tiyatro dersi vermek üzere beni davet ettiler. Bu 2001 yılındaydı. O sınıf sayesinde gerçekleşen heyecen verici şeylerin sonucu olarak, o zamandan bu yana düzenli bir misafir eğitimciyim. Kız kardeşim Chryssi Sidiropoulou’nun da Boğaziçi’nde bir profesör (Felsefe Bölümü) olması orasını benim için bir evden fazlası yapıyor.



Türkiye’ye gelmeden önce beklentileriniz nelerdi? Üniversite size tiyatro adına yapmayı planladığınız şeyleri yapma fırsatı verdi mi?
Türkiye’ye gerçekten tamamen “açık”, kültürü mümkün olduğunca keşfetmeye hazır ve yaratıcı olmanın yeni yönlerine açık olarak gittim. Boğaziçi’nde ders vermeyi seviyorum ve yaz okulu için önermek istediğim diğer derslerle ilgili bir çok fikrim var. İstanbul’a her gittiğimde bir çeşit eve dönüş gibi geliyor. Yine de söylemeliyim ki dersimiz (The Play and the Stage) içinde çalışabileceğimiz uygun bir yer verilmesi konusunda daha cömert bir tavırdan gerçekten faydalanılabilir! Çoğu zaman normal sınıflarda yapmaya çalışıyoruz. Asıl tiyatro salonu her zaman diğer aktiviteler için rezerve edilmiş oluyor. Bu, bazen gerçek sahne pratiğine engel olmakla birlikte, yaptığımız işin kalitesini düşüren ve aynı zamanda heves kıran bir durum.



“Clytemnestra’nın Gözyaşları” sizin yazdığınız ve yönettiğiniz bir oyun. Yapımın üç dildeki bir versiyonu İstanbul’da gösterildi. Amaç Avrupa Topluluğu tarafından finanse edilen Mikro-Proje Programı dahilindeki Türk-Yunan Sivil Diyaloğu’nu geliştirmek ve güçlendirmekti. Bu bağlamda sizce proje amacına ulaştı mı?
Evet, bence ulaştı. Hepimiz o iş ile gurur duyuyoruz ve projenin karmaşıklığı ve karşılaşılan birçok zorluk karşısında korkuya kapılmak yerine asıl fikrimizi sonuçlandırmış olduğumuz için oldukça mutluyuz. Hepimiz daha çok dinlemeyi ve farklılıklara karşı daha hoşgörülü olmayı öğrendik. Bu kendi başına büyük bir başarıdır.



Proje, içten ve dilsel engelleri aşan son derece görsel bir gösteri yaratma anlamında önemliydi. Oyunu üç farklı kültürde sahnelemeye çalışırken ne tür zorluklarla karşılaştınız? Ortaya çıkan oyunun gelişme aşaması nasıldı?
Yapım, katılımcı üç dil ve kültürü Clytemnestra karakterinin üç farklı manifestasyonunun bir sentezi sayesinde bir araya getiriyor. Üç kadını (hepsi aynı anda sahnedeler) tüm kendi özellikleri, kayıpları, günlük meseleleri ve en sonunda trajedileri ile sunuyor. Clytemnestra’nın karakteri var oluşsal endişeyi ve insan ilişkilerini aşırı biçimlerinde ifade ettikçe, oyun bir kültürden diğerine farklı şekilde ortaya konulan hassas konulara dokunuyor. Bir yazar ve oyunun yönetmeni olarak, altlarında yatan canlılığı hem yazı hem de temsil kompozisyonlarında kullanarak, bu farklılıkların üstüne gitmem, onları kullanmam ve işime dahil etmem gerekiyordu.


Sizce yapım izleyiciye hitap edebildi mi, özellikle hikayelerini anlattığı kadınlara?
Proje hem geçmişte hem de günümüzde Doğuda ve Batıda kadınların rolünü aydınlatmaya ve çağlar boyunca bu rollerin, genelinde açıkça kültürel olarak nasıl oluşturulduğunu, kalıplaştırıldığını ve değiştirildiğini incelemeye çalıştı. Amacımız, izleyicilerin çağdaş Türk ve Yunan toplumlarında kadınları birleştiren ortak kaderi fark etmelerine yardım etmekti. Projede sürekli ortaya çıkan kayıp, ihanet ve kişisel trajediyle farklı kültürel yollarla yüzleşmenin sahnede gösterilmesi aracılığıyla, “kültürel farklılık” kavramını açığa çıkarmak ve bu “farklılığın” kadınlar için, aslında insanlar için, nasıl birleştirici bir güç olabileceğini anlatmak istedik.

Persona Tiyatro Şirketi (Persona Theater Company) sizin tarafınızdan kuruldu. Tiyatronun üyeleri yurtdışında bir çok oyun sergiliyor. Bir tiyatro kurmaya nasıl karar verdiniz?
Herşey 1999 yılında New York’ta başladı. Columbia Üniversitesi Sanat Okulu mezunu bazılarımız, kendimizi dışarıdaki vahşi dünyaya attığında bizi bir arada tutabilecek bir tayatro kurma ihtiyacı hissettik. Persona her yerden sanatçılar için güçlü, içten, anlamlı sanat yaratma adına fikir alışverişinde bulunmak, izlenimleri paylaşmak, olasılıklar yaratmak, fırsat üretmek için oldukça esnek bir bağlam.

Değişimli olarak Atina ve ABD’de yaşıyorsunuz. Ayrıca bir çok ülkede bulundunuz. Türk Tiyatrosunu diğer ülkelerdeki tiyatrolar ile karşılaştırabilir misiniz?
Bu soruyu cevaplayabilmek için yeterince Türk tiyatrosu görmediğimi düşünüyorum. Dil engeli (Bu kadar yıl boyunca dili öğrenmekteki sonsuz beceriksizliğim ile adım çıktı!) Türk oyunlarını tam olarak değerlendirebilmemi benim için zorlaştırıyor. Yine de, Türk tiyatrosundan bildiğim kadarıyla bazı harika sanatçılar, oldukça yaratıcı ve duyarlı yönetmenler ve oyuncular var. Örneğin Persona’nın beraber Labirent projesini hazırladığı Tiyatro Oyunevi’nden Mahir Günşıray; benim yetenekli Türk Clytemnestra’m Derya Durmaz’ı saymıyor değilim.



Performans sanatı tüm dünyada büyük önem kazanıyor. Tiyatro ile performans sanatı arasında nasıl bir ilişki kurabilirsiniz?
Geleneksel ‘edebi’ tiyatro zamanlarında bir çok yasak vardı; farklı roller sadece farklı kişilere atfedilebilirdi. Durum sürekli sanat çevrelerinin çapraz-aşılanması için çok az yer bırakan şekilde tanımlanıyordu. Fikirler sınıflandırılıyor ve disiplinler ayrı tutuluyordu. Bu artık böyle değil! Performans sanatı sanatçının ilerlemesini katı sınıflandırmadan serbest bırakıyor.
Sanat çeşitlerinin tiyatroya karışmasını seviyorum, güzel sanatları ya da teknolojiyi yapı olarak kullanıp bunların beraberce yazıyla birlikte ya da ona karşı çalışmasını sağlamak performans sanatının açtığı koca bir dünya. Olasılıklar sonsuz ve ben şahsen bazılarını yakalamak için sürekli mücadele ediyorum…



Atina, Kasım 2007
Zeynep Kehaya
zeynep@tiyatrodunyasi.com