KusuRsuZ HatA

izafet.Com - Her Yere Karagöz Perdesi - Tiyatro sanatçısı Yalçın Akçay ile söyleşi…
Sahnelenecek oyun için bir kişiye ihtiyaç vardır. “Sen yaparsın, sen olursun.” diyerek rolü Yalçın Akçay’a verirler, ilkokul öğrencisiyken. Bursa Erkek Lisesi’nde okurken yine aynı olay gelir başına: “Sen yaparsın, sen olursun.” derler. Moliere’in Cimri adlı oyununda genç Valery rolünü oynar. İktisat Fakültesi’nde okuduğu günlerde de Gençlik Tiyatrosu yeniden yapılanmaktadır. 1954-55 yılları… Yine “Sen yaparsın, sen olursun.” der arkadaşları. Böylece Gençlik Tiyatrosuna katılır. Şehir Tiyatrolarında, 57-58 sezonunda Cyrano De Bergerac oynanmaktadır. Fransız (Cadet) askerlerini oynayacak, boylu poslu oyunculara ihtiyaç vardır.

Arkadaşları yine “Sen yaparsın, sen olursun” derler. Böylece, o sezondan itibaren yevmiyeli olarak Şehir Tiyatroları kadrosuna katılır. 1962’de ise memur kadrosuna geçer. Sonrası ise tiyatro ile dolu dolu geçen yıllar…

Yalçın Akçay ile tiyatro ve yaşamının vazgeçilmezlerinden olan “Hacivat-Karagöz” üzerine söyleştik…

Sayın Akçay tiyatroculuk geçmişiniz kadar bilinmeyen bir de sendikacılık geçmişiniz var. Biraz sendikacılığınızdan söz eder misiniz?

Şehir Tiyatroları’nda ilk sendikal çalışmaları yaptık. 1962’de Genel İş Sendikasına bağlı işyeri temsilcisi olarak, tiyatro tarihimizde ilk toplu sözleşmeye de imza attım.

Bugün dahi olmayan haklar aldık. İş güvencesi, İş riski (kazalara karşı), gelecek (emeklilik) garantisi ve hepsinden de önemlisi yönetime katılma… İlk altı ayda yönetime el koyduk. Yani bütün yönetim kurulu sanatçılardan oluşuyordu. O kurul, kendi içinden genel sanat yönetmenini seçti. Belediyenin bünyesinde, özerk hale geldik. Mali olarak yine belediyeye bağlıydık. Tiyatro içindeki muhalif güçler, yönetim kurulunun tamamının sanatçılardan oluşmasını engellediler. Kuruldaki sanatçı sayısı, yönetmelik değişikliğiyle ikiye indirildi. Günümüzde son iki dönem, genel sanat yönetmeni hep Şehir Tiyatroları içinden seçildi.1966’lı yıllarda oyuncular Devlet Tiyatroları Kanununa tabii kılındığı için sendikal dönem de bitti….

Bugüne kadar, sizi en çok mutlu eden oyununuz hangisi oldu?

The Male Animal (İçimizdeki Aslan) adlı oyundaki “Üniversite Öğrencisi” rolüyle 1966’lı yıllarda Amerikan Tiyatro tarihine geçmiş olmam.

Tiyatrodan dizilere geçişiniz nasıl oldu?

“Sen yaparsın, sen olursun” sözüyle de dizilere adım atmış oldum. Osman Sınav’ın Hayat Bağları adlı dizisiyle oldu. En son, Beyaz Gelincik’de Yatalak Sefer Ağa’yı oynadım…

Oynadığınız rollerle ilgili ne gibi tepkiler alıyordunuz?

Çok beğendiklerini söylüyorlardı. Hatta çifte şanslıyım diyebilirim. Hem oynadığım rollerden dolayı, hem de Erdal İnönü’ye olan benzerliğimden dolayı tanınıyordum.

AKM’nin asansör girişinde bir akrabam beni gördü, fakat tanımadı. 15 dakika sonra yanıma gelerek “Seni Erdal İnönü zannettim.” demişti…



“Elmacı Güzeli” adlı kitabınız ve “Gülme Komşuna” adlı oyununuz da var…

1964’de Elmacı Güzeli’ni, daha sonra da Karagözcü ile Sihirbaz adlı oyunu da yazıp, yönettim ve oynadım. İllüzyonist Sermet Erkin ile işbirliği yapmıştık o oyunda… İlk bölümde benim oyun oynanıyor, ikinci bölümde ise Sermet Erkin illüzyon gösterileri yapıyordu.

O günden sonra çağrıldığım her yerde “Hacivat-Karagöz” gösterileri yaptım.

Gülme Komşuna, müzikli orta oyunu. İstanbul Büyükşehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Kenan Işık’ın katkılarıyla sahneye kondu. Metin Zakoğlu, Metin Çekmez, Ayşen Çetiner, Haşmet Zeybek ve en deneyimli oyuncuların rol aldığı bir oyundur.

Konusu, “Gülme Komşuna…!” Gelir başına…

“Hacivat-Karagöz”e Yunanlılar da sahip çıkıyor…

Bir de onlarla uğraşıyoruz. Birleşmiş Milletler, “Hacivat-Karagöz”ün Türklere ait olduğunu kabul etti de, sesleri kısıldı biraz. Bir taraftan “Hacivat-Karagöz”ü yaşatmaya çalışıyoruz, bir taraftan da bu işlerle uğraşıyoruz.

Tiyatro sizin için ne ifade ediyor?

Tiyatro benim için, insanlık için hayat kaynağı… Kendini bulma vesilesi… Eşim Gülçin Akçay da Şehir Tiyatroları sanatçılarındandır.

İktisat Fakültesinde okudunuz, konservatuara gitmediniz. Bu durumun sıkıntısını yaşadınız mı?

Biz alaylıyız. O yıllarda, tiyatrodaki ustalarımızın birçoğu Belediye Konservatuarı’nda öğretim görevlisiydi. Şehir Tiyatroları, eğitimi kendi içinde olan bir kuruluş… Yeni başlayan biri, kendi içinde mutlaka eğitiliyor. Özellikle Türkçe konusunda çok hassastılar. İ. Galip Aran, Ercüment Behzad Lav, Vasfi Rıza Zobu, Ferih Egemen gibi hocalarımızın çok katkısını gördüm. Gerek provalarda, gerekse kulislerde çok ciddi eğitim alıyorduk.

2010’da İstanbul Dünya Kültür Başkenti olacak… “Hacivat-Karagöz” için bir fırsat olabilir mi?

Uygun her mekâna “Hacivat-Karagöz” perdesi kurulmalı… Bu çok önemli kültür varlığımızı bütün dünyaya tanıtmalı ve sahiplendiğimiz göstermeliyiz.

Çocuklarımızın bile bu zenginliğimizin farkında olduğunu sanmıyorum. En azından televizyon kanalları, sabah kuşaklarında “Hacivat-Karagöz”e yer vermeli. Yanlış hatırlamıyorsam, Yunan Devlet Televizyonu programlarına “Hacivat-Karagöz” ile başlıyor. 80’li yıllarda TRT bu konuya çok önem verirdi. Yeni açılan çocuk kanalında da bu konuya eğilmesini bekliyorum.

Hatta meydanlarda, canlı olarak “Hacivat-Karagöz” gösterileri düzenlenmeli.

Bu arada Kültür Bakanlığı’nın, “Hacivat-Karagöz”e kadro vermesi için çalışıyorum.

Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Ertuğrul Günay’a seslenmek istiyorum: Eğer bu kadro verilmezse, gözlerim açık gidecek…

Kadir İncesu
Evrensel
16 Haziran 2009